Assessment > Wim Bloemers

Assessmentbespiegelingen

Door persoonlijkheidspsycholoog Wim Bloemers

Bij een beetje serieuze vacature hoort een assessment kun je wel stellen. Of dat terecht is, is en andere vraag. Een assessment is een opgepoetste versie van een gewoon psychologisch onderzoek, waarbij je te maken krijgt met testjes, vragenlijsten, interviews, rollenspelen en opdrachten. Het enige nieuwe aan een assessment zijn de rollenspelen, waarbij je aan de slag moet met een acteur om een bepaald resultaat in een gesprek te behalen. Of je moet een presentatie geven voor een klein, maar zeer kritisch publiek.

Assessment is ooit populair geworden omdat het gaat om direct observeerbaar gedrag, net als in een interview moet je iets van jezelf laten zien. Bovendien kun je er wat van leren, als het assessment tenminste goed wordt uitgevoerd en er een nagesprek is waarbij je prestatie wordt nabesproken. Daarnaast kun je met een assessment (bij een krappe arbeisdmarkt) toch goede kandidaten aantrekken, want je doet natuurlijk liever een assessment dan een simpel psychologisch onderzoek als sollicitant.

Bij een goed uitgevoerd assessment zijn minimaal twee onafhankelijke beoordelaars betrokken die ook daadwerkelijk onafhankelijk van elkaar beoordelen en er wordt gewerkt met ‘echte’ acteurs, dus niet even een pz functionaris, een psycholoog of HRMmer die even een rolletje neerzet. Je moet genoeg voorbereidingstijd krijgen voor je opdracht en eigenlijk zou het ook duidelijk moeten zijn welk gedrag er van je verwacht wordt.

Levert een goed uitgevoerd assessment ook wat op? Dat hangt er vanaf hoe je het bekijkt. Naar aanleiding van je prestaties in een assessment kan redelijk voorspeld worden of je ook succesvol in de baan in kwestie zult functioneren (arbeidsprestaties); beter nog of je ook carrière kunt maken in het bedrijf (loopbaanprestaties). Dat verschil is niet onbelangrijk, maar daar ga ik hier verder niet op in.

Maar als je een assessment vergelijkt met bijvoorbeeld alleen een intelligentietest dan voegt een assessment maar ongeveer 5% toe aan de voorspellende aarde van een intelligentietest. De slimmeriken weten dan al dat een assessment blijkbaar vooral ook iets over de intelligentie voorspelt, maar dat wisten we al door de simpele intelligentie test. Zo bezien is een assessment duur en overbodig……

Ik heb zelf heel veel assessment gedaan als beoordelaar en rapporteur. Wij keken dan vooral naar sociale vaardigheden en persoonlijkheidsaspecten, beoordeeld volgens de Big Five. We deden meestal twee rollenspelen, één met heel veel weerstand en een soort slecht nieuwsgesprek, eventueel nog aangevuld met een presentatie. Wat mij opviel was dat de meeste kandidaten zo ongeveer hetzelfde presteerden, een 6 a 7 dus in schoolcijfers. Ik heb er ook een soort standaard effectief assessmentgedrag aan kunnen ontlenen. Dat is heel simpel: Je moet eerst aan de relatie werken en dan pas aan de zakelijke opdracht, anders werkt het niet en blijf je weerstand houden. Hoe neem je weerstand weg? Door je te verdiepen in de beweegredenen van je tegenspeler, dus open vragen stellen (luisteren), samenvatten en doorvragen…ook wel de LSD methode genoemd. Verder: Keep it short and simple (KISS); als je het idee hebt dat je tegenspeler je niet kan volgen, signaleer dat dan. Zorg voor helderheid en duidelijkheid in je aanpak.

Vat alles op het einde nog een keer samen, check of het klopt bij je tegenspeler en maak dan concrete vervolgafspraken. Zo ben je menselijk en zakelijk goed bezig. Doordrukken helpt niet. Wees niet bang om humor te gebruiken, vooral niet in een presentatie. Betrek mensen direct bij je presentatie, wees niet bang om soms te attaqueren maar toon wel respect.

Zo kun je een heel eind komen. Wat je ook niet moet vergeten is je non verbale gedrag, je lichaamshouding dus, die kan interesse en respect maar ook desinteresse uitstralen. Bekijk eens een keer een video-opname van je eigen gedrag. Maak je voldoende oogcontact?, zit je er aktief bij? Dat zijn geen onbelangrijke zaken in een assessment.

Zorg ook dat je altijd een goed beeld hebt van wat je wilt bereiken, zo voorkom je dat je in een rollenspel op een zijspoor beland. Daartoe moet je soms kordaat ingrijpen, dus bijvoorbeeld…..”Ik begrijp dat die kwestie van je moeder belangrijk voor je is, maar we hebben maar een kwartier, dus ik wil het toch even over je benadering van onze klanten hebben….”. Ga niet af op roddelverhalen van collega’s die je zogenaamd gehoord hebt, maar vraag altijd de betrokkene direct om zijn of haar mening. Zo blijf je integer.

Met een goede voorbereiding zou iedereen tegenwoordig in een assessment een goed figuur moeten kunnen slaan. Want in principe gaat het om leerbaar gedrag, als zul je merken dat je natuur behoorlijk hardnekkig is….

Over Wim Bloemers

Wim Bloemers is persoonlijkheidspsycholoog en filosoof. Hij publiceert regelmatig op het gebied van arbeids- en organisatiepsychologie. Ook is hij als docent verbonden aan de Open Universiteit Nederland. Wim Bloemers heeft twee boeken geschreven om kandidaten op een goede manier door een assessment en tests te helpen: Het Psychologisch Onderzoek en De kleine Assessmentgids, beide uitgegeven bij AMBO. Binnenkort verschijnt van beide boeken een nieuwe gewijzigde druk, met een volledige gedragscode waaraan een assessment zou moeten voldoen.

Voor meer informatie over Wim Bloemers of zijn boeken: zie www.assessmentservice.nl